Somber na de bevalling: babyblues of iets meer?

Daar zit je dan, met de mooiste baby van de wereld in je armen, en je huilt. Niet van geluk, of niet alleen. Er is ook iets zwaars, iets grijs, iets wat je niet had verwacht bij een moment waar je zo naar hebt uitgekeken. En meteen daarachteraan komt de schrik: mag dit wel? Hoort dit erbij, of is er iets mis met mij? Is dit de babyblues, of een postpartum depressie?

Laten we daar rustig en eerlijk naar kijken. Want somberheid na een bevalling kent verschillende gezichten, en het scheelt enorm als je ze uit elkaar kunt houden. Het ene gezicht is heel gewoon en trekt vanzelf weg. Het andere verdient aandacht en hulp, en ook daar is niets beschamends aan. In beide gevallen geldt: je bent niet de enige, en je hoeft dit niet alleen uit te zoeken.

Kraamtranen: de dip van dag drie tot vijf

Rond de derde tot vijfde dag na de bevalling krijgt een groot deel van de moeders te maken met wat kraamtranen of babyblues wordt genoemd. Je bent huilerig zonder duidelijke reden, prikkelbaar, onzeker, of alles tegelijk. Het ene moment kijk je vertederd naar je baby, het volgende moment barst je in tranen uit omdat de thee te lang heeft getrokken.

Hoe dat komt? Je hormonen maken in die dagen een enorme daling door, je melkproductie komt op gang, je slaaptekort stapelt zich op en de spanning van de bevalling loopt uit je lijf. Dat is nogal wat bij elkaar, en tranen zijn daar een heel gezonde uitlaatklep voor.

Het belangrijkste kenmerk van kraamtranen: ze zijn tijdelijk. Ze komen in golven, tussendoor zijn er ook lichte momenten, en na een aantal dagen tot ongeveer twee weken trekken ze weg. Je hoeft er niets aan te doen, behalve lief zijn voor jezelf: rust nemen, erover praten met je kraamverzorgende of je partner, en niet schrikken van je eigen tranen. Huilen op dag vier zegt niets over de moeder die je bent. Het zegt dat je een mens bent die net iets heel groots heeft meegemaakt. Meer over wat er in deze periode allemaal op je afkomt, lees je in De eerste zes weken: wat niemand je vertelt.

Wanneer is het meer dan de babyblues?

Soms trekt de grijsheid niet weg. Dan is het geen golf die komt en gaat, maar een deken die blijft liggen. Het verschil zit niet in één slechte dag, want die heeft elke kraamvrouw. Het verschil zit in duur en diepte. Wees extra lief voor jezelf, en trek aan de bel, als je het volgende herkent:

• de somberheid duurt langer dan een paar weken, of begint juist later, als de kraamtijd al voorbij is.
• de lichte momenten worden zeldzaam. Je kunt nergens meer van genieten, ook niet van dingen waar je vroeger blij van werd.
• je voelt je leeg of vlak, alsof je op afstand naar je eigen leven kijkt.
• je voelt weinig of geen band met je baby, en dat gevoel blijft. Dit is een van de moeilijkste dingen om toe te geven, en juist daarom belangrijk om te noemen: het komt voor, het is niemands schuld, en er is goede hulp voor.
• je bent voortdurend angstig of onrustig, piekert de klok rond, of durft de baby amper alleen te laten of juist amper vast te houden.
• je denkt dingen als "ze zouden beter af zijn zonder mij". Bij zulke gedachten wacht je geen dag: bel je huisarts of praat vandaag nog met iemand die je vertrouwt. Je kunt ook altijd 113 Zelfmoordpreventie bellen, via 113 of 0800-0113, dag en nacht bereikbaar.

Herken je jezelf hierin, weet dan: dit is geen zwakte en geen falen. Somberheid die aanhoudt na een bevalling is iets wat veel moeders overkomt, ook moeders die er zielsveel van hun kind houden, ook moeders bij wie alles "goed" ging. Het zegt niets over je liefde en niets over je kunnen. En het allerbelangrijkste: het is goed te behandelen, en vrijwel altijd wordt het weer licht.

Hulp zoeken als het donker blijft, is geen bewijs dat je het moederschap niet aankunt. Het is een van de sterkste dingen die een moeder voor haar kind kan doen.

Wat kun je vandaag al doen?

Twijfel je of het bij jou "gewoon zwaar" is of "niet oké"? Dan is er een eenvoudige vuistregel: twijfel is genoeg reden om erover te praten. Je hoeft geen diagnose van jezelf te stellen, dat is jouw taak niet. Jouw taak is alleen om het niet stil bij jezelf te houden.

1. Zeg het hardop tegen iemand. Je partner, je moeder, een vriendin, je kraamverzorgende. De eerste keer uitspreken is het zwaarst, en meteen ook de grootste stap.
2. Bel je verloskundige of huisarts. In de eerste weken kun je gewoon bij je verloskundige terecht, daarna bij de huisarts, en ook het consultatiebureau denkt mee. Zeg simpelweg: "Ik voel me somber en het gaat niet over." Meer hoeft niet, zij pakken het samen met jou op.
3. Kijk eens op mind.nl. Daar vind je betrouwbare informatie en een luisterlijn voor als je je verhaal kwijt wilt, ook anoniem, ook 's avonds.
4. Laat de rest even los. Herstellen van een sombere periode vraagt rust. Het huishouden, het bezoek, de verwachtingen: alles mag op de laagste stand. De cursus Het vierde trimester helpt je om die lat laag te leggen, zonder schuldgevoel.

En als je dit leest omdat je je zorgen maakt om iemand anders: vraag ernaar, zacht en zonder oordeel. "Hoe gaat het nou echt met je?" kan de vraag zijn waar iemand al weken op wacht.

De tranen van dag vier drogen vanzelf. Maar als het grijs blijft hangen, hoef je niet te wachten tot het overwaait, en al helemaal niet omdat je vindt dat je dankbaar zou moeten zijn. Je mag allebei: dolblij zijn met je kind én hulp nodig hebben. De moeders die aan de bel trekken, zijn niet de moeders die tekortschieten. Het zijn de moeders die zichzelf en hun kind serieus nemen. Dat kun jij ook, vandaag nog, met één gesprek of één telefoontje.